علی خالدی سردشتی[۱]
سیدعبدالعلی موسوی صالحی[۲]
چکیده
روش عقلی تربیت، در اندیشه اسلامی نه تنها بهعنوان ابزاری شناختی برای فهم حقیقت، بلکه بهعنوان معیاری برای عمل اخلاقی و اجتماعی شناخته میشود. این مقاله، ضمن تبیین ابعاد مفهومی عقل و تربیت، جایگاه عقل را در قرآن و سنت به مثابه حجّت الهی و معیار تکلیف شرعی تحلیل نموده و نسبت عقل و دین را در سنت اسلامی با تأکید بر نظریات فلاسفه و متکلمان مسلمان واکاوی میکند. این پژوهش با هدف بررسی کارکردهای تربیتی روش عقلی از دیدگاه آیات و روایات سامان یافته است. یافتهها نشان میدهد که عقل در اسلام، محور رشد فردی و جامعه، ابزار کشف حقایق دینی، تنظیم رفتار اخلاقی و بنیان اجتهاد فقهی است و در مواجهه با چالشهای عصر جدید، نقشی پویا و تحولآفرین دارد. همچنین، تفاوت کارکردهای تربیت عقلانی در اسلام با سایر ادیان و مکاتب، در توجه همزمان به وحی و عقل و آمیزش معرفتشناختی و عملی آن آشکار میگردد. در نهایت، پژوهش با تبیین آسیبهای تربیت تکبعدی و تأکید بر پیوند عقلانیت و اخلاق، بر ضرورت نوسازی روشهای تربیتی عقلمحور در نظام آموزش دینی معاصر تصریح میکند.
واژگان کلیدی: عقل، تربیت اسلامی، آیات و روایات، کارکرد تربیتی، کارکرد آموزشی، روش عقلی.
-[۱] طلبه سطح ۴ حوزه علمیه قم، قم، ایران.
alikaldi681402gmil.com
[۲] – طلبه سطح ۳ حوزه علمیه قم، قم، ایران.
