سلمان حسنی[۱]

چکیده

این پژوهش به بررسی مسئله‌ی مهم و چالش‌برانگیز الحاق جرایم به حدود الهی و مصادیق آن در حقوق موضوعه ایران می‌پردازد. پرسش اصلی تحقیق آن است که در چه مواردی قانون‌گذار ایرانی، برخی رفتارهای مجرمانه را به دلیل شباهت ماهوی، آثار کیفری، یا شدت و ماهیت شرعی آن‌ها، در زمره‌ی جرایمی قرار داده است که با حدود الهی ارتباط پیدا می‌کنند، و این الحاق چه مبانی فقهی و حقوقی دارد. اهمیت موضوع از آن‌روست که حدود الهی در نظام کیفری اسلام از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند و تشخیص قلمرو آن‌ها، هم در تحقق عدالت کیفری و هم در رعایت اصول تفسیر مضیق قوانین جزایی نقش اساسی دارد.هدف اصلی این تحقیق، تبیین معیارهای حقوقی و فقهی الحاق جرایم به حدود، شناسایی مصادیق آن در قوانین کیفری ایران، و تحلیل آثار عملی این الحاق در نظام دادرسی و اجرای مجازات‌هاست. در این راستا، پژوهش نشان می‌دهد که قانون‌گذار در برخی موارد، بدون آن‌که عنوان حدی به معنای فقهیِ دقیق تحقق یابد، برخی جرایم را از حیث شدت مجازات، نظم اثبات، یا جایگاه شرعی، به حدود نزدیک کرده است. از مهم‌ترین یافته‌های تحقیق آن است که الحاق جرایم به حدود، امری استثنایی و نیازمند دلیل معتبر است و نباید موجب توسعه‌ی بی‌ضابطه‌ی دایره‌ی حدود شود. همچنین، برخی از جرایم مندرج در قوانین موضوعه، مانند بعضی رفتارهای منافی عفت، جرایم علیه امنیت اخلاق عمومی، یا افعال دارای جنبه‌ی تعزیر شدید، در تحلیل تطبیقی با حدود، قابل بررسی و در مواردی قابل الحاق دانسته شده‌اند.در نتیجه، این پژوهش تأکید می‌کند که فهم دقیق نسبت میان حدود و جرایم ملحق، برای جلوگیری از افراط در کیفردهی، تحقق انسجام تقنینی، و صیانت از موازین فقهی و حقوقی ضروری است. این یافته‌ها می‌تواند در تفسیر قوانین کیفری، اصلاح مقررات، و ارتقای دقت قضایی در پرونده‌های مرتبط با جرایم حدی و شبه‌حدی مورد استفاده قرار گیرد.

کلید واژه ها:حدود الهی، جرایم تعزیری، تفسیر مضیق،الحاق، حد

[۱] دانش آموخته حوزه علمیه قم ، دانشجوی دکتری دانشگاه علوم قضایی تهران (salman.hs.hasani@gmail.com)