رقیه یزدی نسب قلعه خان[۱]

زهرا اسدی نیا[۲]

چکیده

پژوهش‌های آزمایشگاهی نشان داده‌اند که نور می‌تواند بر ریتم‌های شبانه‌روزی، سطح هوشیاری و عملکرد شناختی تأثیر بگذارد. با این حال، شواهد اندکی در مورد کاربرد عملی و سنجش تأثیر «نورپردازی داینامیک» (پویا) در محیط‌های واقعی کلاس درس، به ویژه در مقطع حساس ابتدایی وجود دارد. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر یک سیستم نورپردازی پویا بر شاخص‌های عینی توجه و بی‌قراری حرکتی دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی طراحی شد. روش: این پژوهش با طرح نیمه‌آزمایشی تک‌گروهی از نوع A-B-A (خط پایه-مداخله-بازگشت) بر روی ۳۰ دانش‌آموز پایه دوم (۱۵ پسر و ۱۵ دختر) در یک مدرسه دولتی در تهران انجام شد. در فاز خط پایه اول (دو هفته)، نور استاندارد ثابت (دمای رنگ ۴۰۰۰ کلوین، شدت روشنایی ۳۰۰ لوکس) برقرار بود. در فاز مداخله (سه هفته)، از یک سیستم نورپردازی LED هوشمند با برنامه داینامیک استفاده شد که به صورت خودکار و بر اساس یک الگوی از پیش تعریف شده، هر ۲۰ دقیقه دمای رنگ را از ۶۰۰۰ کلوین (نور سرد و مهیج) به ۳۰۰۰ کلوین (نور گرم و آرامش‌بخش) و شدت روشنایی را بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ لوکس تغییر می‌داد.. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه شواهد تجربی محکمی ارائه می‌دهد که به‌کارگیری نورپردازی داینامیک و هوشمند در کلاس‌های درس ابتدایی می‌تواند یک راهکار مؤثر، غیرتهاجمی و مقرون‌به‌صرفه برای ارتقای عملکرد توجه و کاهش رفتارهای بی‌قراری حرکتی باشد. این نتایج بر ضرورت بازنگری در استانداردهای ایستای نورپردازی فضاهای آموزشی و توجه جدی‌تر معماران، طراحان آموزشی و سیاست‌گذاران به نقش پویای محیط فیزیکی در تسهیل یادگیری تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها: نورپردازی داینامیک، روانشناسی محیط یادگیری، توجه، بی‌قراری حرکتی، دانش‌آموزان ابتدایی، نور و شناخت.

[۱] دانشجوی کاردانی رشته آموزش و پرورش ابتدایی، واحد کهنوج، دانشگاه آزاداسلامی، کهنوج، ایران. ایمیل: roghayeh7821@gmail.com

[۲] طلبه سطح۳حوزه رشته علوم معارف قرآنی  ازحوزه علمیه قم، معلم، ایمیل: Zhra70986@gmail.com