زهرا مدیرروستا[۱]

چکیده

این مقاله به بررسی سیر تحول تاریخی تصوف و جلوه های آن در ادبیات عربی از قرن دوم هجری تا دوره معاصر می پردازد. با رویکردی توصیفی تحلیلی، این پژوهش نشان می دهد که تصوف عربی همگام با تحولات فکری و اجتماعی جهان اسلام، مراحل مشخصی را پیموده و در هر دوره بازتاب های ادبی متمایزی داشته است.مساله اصلی تبیین چگونگی گذار از بیان ساده زهد ورزانه و موعظه ای در قرون اولیه، به مفاهیم عمیق عرفانی ، سمبولیک و وجود شناختی در شعر و نثر ادبی است. یافته ها حاکی از آن است که این تحول خطی و یکسان نبوده بلکه بیشتر مکاتب مختلف صوفیه و متاثراز تعامل با فلسفه و فرهنگ های ایرانی و یونانی صورتی پیچیده و چند لایه یافته است.ادبیات صوفیانه عربی از رابعه عدویه تا ابن فارض و ابن عربی، نه تنها یک جریان ادبی، بلکه شاهدی بر تحول اندیشه اسلامی در رویارویی با پرسش های وجودی است.

کلیدواژه ها: تصوف عربی، ادبیات عرفانی، سیر تحول، شعر صوفیانه

[۱] دانشجوی دکتری تخصصی رشته  زبان و ادبیات عربی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.  معلم، ایمیل: dr.zahramodirroosta@gmail.com