جابر بهجتیانی [۱]

چکیده

تحولات شتابان عصر جدید و تشدید بحران‌های زیست‌محیطی، ضرورت بازخوانی مبانی تربیتی اسلام در نسبت با مسئله محیط‌زیست را دوچندان کرده است. از سوی دیگر، شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان یکی از ساحات نوپدید زیست‌جهان جوانان، در شکل‌دهی به هویت اخلاقی و الگوهای کنشی آنان نقش‌آفرینی جدی دارد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی، به بررسی این پرسش می‌پردازد که تربیت اسلامی چگونه می‌تواند به تقویت اخلاق زیست‌محیطی جوانان در بستر شبکه‌های اجتماعی یاری رساند. یافته‌ها حاکی از آن است که آموزه‌های اصیل اسلامی، از مفاهیمی همچون «خلافت انسان»، «حرمت افساد فی‌الأرض»، «اعتدال و اجتناب از اسراف»، «عمران و آبادانی زمین» و «رعایت حقوق مخلوقات»، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای تربیت یک انسان محیط‌زیست‌مدار فراهم می‌آورد. در عین حال، شبکه‌های اجتماعی با وجود آفت‌هایی چون ترویج مصرف‌گرایی و کاهش حساسیت اخلاقی، می‌توانند به‌عنوان ابزار تبلیغ، تذکر، آگاهی‌بخشی و بسیج اجتماعی در مسیر ترویج اخلاق زیست‌محیطی به‌کار گرفته شوند. بر این اساس، تلفیق تربیت اسلامی با سواد رسانه‌ای و بهره‌گیری هدایت‌شده از ظرفیت‌های فضای مجازی، می‌تواند الگویی کارآمد برای ارتقای اخلاق زیست‌محیطی در میان جوانان ارائه کند.

کلیدواژه‌ها: تربیت اسلامی، اخلاق زیست‌محیطی، جوانان، شبکه‌های اجتماعی.

[۱]. طلبۀ سطح ۳ حوزه علمیه قم، مدرسه امام خمینی (ره)، قم.