حمیدرضا اولاد حسین[۱]
جواد عدالتجو [۲]
چکیده
حق حبس زوجه به عنوان یکی از نهادهای مهم حمایتی در حقوق خانواده ایران، ریشه در فقه امامیه دارد و ابزاری برای تضمین وصول مهریه و ایجاد توازن در تعهدات زناشویی محسوب میشود. با وجود صراحت قانون مدنی در مواد ۱۰۸۵ و ۱۰۸۶، دامنه و حدود اعمال این حق و بهویژه موارد سقوط آن همواره محل اختلاف فقهی و حقوقی بوده است. هدف این پژوهش، تحلیل دقیق مبانی فقهی و حقوقی مسقطات حق حبس زوجه در حقوق ایران با مقایسه تطبیقی دیدگاههای فقه امامیه و مذاهب چهارگانه اهل سنت است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانهای است. یافتهها نشان میدهد که در فقه امامیه، حق حبس بر قاعده مقابله تعهدات و اصل تسلیط استوار است و مهمترین مسقط آن تمکین اختیاری زوجه پیش از قبض مهر میباشد، در حالی که فقه اهل سنت دامنهی این حق را محدودتر دانسته و تمکین ولو جزئی را موجب سقوط کامل حق حبس میشمارد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که تبیین روشن مسقطات و تفکیک تمکین اختیاری از تمکین اضطراری میتواند به اصلاح رویه قضایی و ارتقای عدالت جنسیتی در نظام خانواده بینجامد.
کلیدواژهها: حق حبس زوجه؛ فقه امامیه؛ فقه اهل سنت؛ مسقطات حق؛ حقوق خانواده ایران.
[۱] – دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، واحد نی ریز، دانشگاه آزاد اسلامی، نیریز، ایران.
[۲]–استادیار گروه حقوق، گروه حقوق، واحد نی ریز، دانشگاه آزاد اسلامی، نیریز، ایران. ۲۵۵۹۵۹۷۱۷۹@iau.ir
