زهرا محمّدی[۱]

چکیده

مفهوم جهاد یکی از اساسی‌ترین آموزه‌های فقه اسلامی است که در طول تاریخ اسلام نقش مهمی در پویایی جوامع اسلامی ایفا کرده است. در دوران معاصر، جریان‌های مقاومت اسلامی از جمله حزب‌الله لبنان، حماس در فلسطین و جنبش انصارالله یمن، با بازتفسیر مفاهیم فقهی جهاد، گفتمان مقاومت خود را سامان داده‌اند. هدف از نگارش این مقاله بررسی تأثیر مفاهیم فقهی جهاد در گفتمان مقاومت جریان‌های اسلامی معاصر می‌باشد که با رویکرد تحلیلی ـ توصیفی، به بررسی تأثیر مفاهیم فقهی جهاد بر شکل‌گیری و استمرار این گفتمان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه اجتهادهای معاصر توانسته‌اند مفاهیم سنتی را با نیازهای مبارزاتی نوین تطبیق دهند.یافته ای مقاله نشان می دهد تحول گفتمان جهاد در جریان‌های مقاومت، نشانه‌ای از پویایی فقه اسلامی در پاسخ به چالش‌های جدید است. جهاد دیگر صرفاً مسئله‌ای فقهی نیست، بلکه به ابزار گفتمان‌سازی، مشروعیت‌بخشی و هویت‌سازی بدل شده است. تحلیل گفتمان مقاومت اسلامی معاصر نشان می‌دهد که مفاهیم فقهی جهاد نه تنها حفظ شده‌اند بلکه با نیازهای امروزین بازتفسیر شده‌اند. جریان‌های مقاومت توانسته‌اند با اتکا بر اجتهادهای فقهی نو، مشروعیت دینی را برای مقاومت خود تثبیت کنند. بدین ترتیب، فقه جهاد به یک سرمایه راهبردی تبدیل شده است.

کلمات کلیدی: فقه جهاد،گفتمان مقاومت، مشروعیت دفاع، جهاد دفاعی، فقه مقاومت

[۱] . سطح سه (کارشناسی ارشد)، رشته تفسیر و علوم قرآن، حوزه علمیه خواهران قم، ایران، پژوهشگر و فعال فرهنگی، نویسنده مسؤول، www.zahra.mohammadi.sh60@gmail.com