محمدرضا سبزی(۱)
چکیده
پرسش محوری این نوشتار آن است که آیا دستیابی به عینیت در فهم تاریخ ممکن است یا نه؛ به بیان دقیقتر، آیا میتوان از یک واقعه یا مسئله تاریخی گزارشی با قیود کاملاً عینی ارائه کرد که از تأثیر ارزشها، پیشفرضها و منافع شخصی مفسر برکنار باشد؟ در سطحی بنیادیتر، مسئله به امکان دسترسی به تاریخ و تفسیر کامل واقعه تاریخی بازمیگردد: اگر فهم تاریخی ناگزیر با دخالت افقهای تفسیری همراه است، آیا نتیجه آن پذیرش هر روایت و سقوط به نسبیگرایی است، یا همچنان میتوان از امکان ارزیابی میان روایتها سخن گفت؟ از همینرو، سؤال اصلی مکمل این است که آیا میتوان معیارهایی را بهمنزله مبنا و قاعده روششناختی پیش نهاد تا به کمک آنها بتوان روایتهای تاریخی را از حیث نسبتشان با واقعیتهای تاریخی سنجید و با یکدیگر مقایسه کرد. نوشتار پیشرو این مجموعه پرسشها را از منظر هرمنوتیک پی میگیرد و در عین اذعان به اینکه پاسخهای هرمنوتیکی، بسته به مکاتب گوناگون هرمنوتیک، صورتبندیهای متفاوتی مییابد، میکوشد با پذیرش تاریخمندی فهم انسانی و تاریخمند بودن مفسر، امکان پرهیز از نسبیگرایی را در چارچوب بحث هرمنوتیکی حفظ کند.
واژگان کلیدی
تاریخمندی فهم، تفسیر تاریخی، عینیت، معیارمندی تفسیر، نسبیگرایی، هرمنوتیک، هرمنوتیک فلسفی
(۱)محمدرضا سبزی، طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم، دانش آموخته سطح ۴ رشته قرآن و مستشرقان.mohamadrezasabzi950@yahoo.com
